2015-03-18 14:24:52

DEMOKRATİK YAŞAM KÜLTÜRÜNÜN OLUŞUMU

Mehmet Sunaoğlu

18 Mart 2015, 14:24

Geçen yazımda, demokratik yaşam kültüründen ve bu kültürün oluşumuna engel teşkil edebilecek nedenlerden bahsetmiştim. Bu yazım da ise, demokratik yaşam kültürünün nasıl oluşacağı, bu kültürün büyüyüp gelişmesi için var olan engellerin nasıl kaldırılacağı noktasına değinmek istiyorum.

Kültür, bir toplumun sadece edebiyat ve sanatı değil, o toplumun yaşam şeklidir. Yaşam şeklinin içerisine, o yörenin yemek kültüründen tutun da, anne-baba tutumlarına kadar yüzlerce öğeyi sığdırmak mümkündür. Takdir edersiniz ki, bir kültür bölgesin de tüketilen bir yemeği tamamıyla ortadan kaldırmak, o yemeğin tarifini insanların hafızasından bir anda çıkartıp yok etmek imkânsızdır. Ya da yüz yıllardır baba figürünün ailenin reisi olarak tanımlandığı bir kültür de, bir-iki yıl içerisinde babayı alaşağı edip, anne figürünü evin reisi yapmak oldukça zordur. Kültürün yüzlerce parçalarından ikisi olan, yemek kültürünü ve anne-baba tutumlarını değiştirmek bu denli zor iken, yüzlerce parçanın bütünü olan kültürü bir anda ters yüz edip değiştirmeye ve/veya geliştirmeye gayret etmek, aceleci bir beklentiyle bu gayretin sonucunu görmeye çalışmak akılcı düşünebilme yetisini çok iyi kullanamayan kişilerin yapabileceği bir davranıştır. Çünkü yüzlerce hatta binlerce yılın birikimi olan yaşam kültürü, kısa zaman sonra neticeleri görülmek istenen bir devrimle değil, en iyi ihtimalle on yıllar boyunca sürecek bir evrimle değişebilir.

Doğadaki bütün unsur ve olgular değişime açıktır. Ama her değişimi gelişim olarak değerlendirmek bir hatadır. Çünkü değişim ancak olumlu anlamda olursa bu değişim, gelişim olarak da tanımlanabilir. Dolayısıyla, yüzlerce yılın evrimi olacak bir kültür değişimini gelişim olarak tanımlayabilmek için bu değişimin o toplum da yaşayan insanların lehine olması gerekir. Örneğin; ‘Kızını dövmeyen dizini döver.’ ‘Dayak cennetten çıkmadır.’ ‘Öğretmenin vurduğu yerden gül biter.’ atasözleri toplumumuzun şiddet kültürüne karşı bakış açısını göstermektedir. Yüzlerce yıl önce söylenmiş ve günümüze kadar ulaşmış bu sözler, halen sık sık kullanılmakta ve ‘Atalarımız bir söz söylemişlerse bir bildikleri vardır.’ mantığıyla hareket eden toplum çoğunluğu tarafından bu sözler kullanılmakla kalmayıp aynı zamanda da uygulanmaktadır. Hal böyle olunca, memleketimizde yaşanan şiddet ve cinayet olaylarının, batılı memleketteki olaylara kıyasla daha fazla olduğuna şaşmamak gerekir. Çünkü alt yapısında şiddeti bir çözüm aracı ya da kutsal bir öğe olarak gören bir kültür, ortak kuralları olan bir toplum tarafından beslenmekte ve gelecek nesillere intikal edilmektedir. Eğer ki, kültürün bir parçası olan ve insana karşı saygısızlığı, sevgisizliği gösteren şiddeti toplumdan uzaklaştırıp, bu davranım biçimini mezara gömmek istiyorsak en iyi ihtimalle on yıllarca zamana ihtiyaç vardır. Çünkü belli bir sosyal ortamda yaşayan insanların genlerine kadar işleyen ve onların atasözlerine bile yansıyan bir unsuru toptan kaldırıp çöp kutusuna atmak değişimi gerçekleştiren kişi veya kurum için hayal kırıklığı yaratır. Çöp kutusuna sığamayacak kadar geniş olan kültür unsuru, daha kirli bir şekilde o kutudan çıkıp, topluma sirayet eder. Meydana gelen değişim de toplumun aleyhine olur. Dolayısıyla bir kuralı ya da yaşam şeklini zorla ortadan kaldırmak, kaldırılması hedeflenen unsurun daha uç bir şekilde karşımıza çıkmasına neden olur.

Sosyal yapının en önemli özelliği olan kültürün, olumsuz parçalarını zamanla ortadan kaldırabiliriz. Hiçbir şey yapılmadan, mücadele verilmeden, olumsuz kültür parçalarının yok olmasını beklemek ise saflıktır. Olumsuz kültür parçaları idealist insanların özverisiyle yok olur. İnsana değer veren, birey ve toplumun kendisini daha mutlu hissetmesi için çaba sarf eden, kültürün hoş olmayan öğelerinin farkında olup bu öğeleri değiştirip yerine daha sağlıklı öğeler getirmeye çalışan insanlar, toplumun idealist insanlarıdır. Bu insanların sayısı dünya tarihi boyunca toplum içinde az olmuşsa da,  her daim nitelik, nicelikten daha aklı başında çıkmıştır. Eğer ki, tüm olumsuzluklara rağmen, dünya da güzel şeyler de oluyorsa bu, yukarıda özelliklerini belirttiğim nitelikli insanlar sayesindedir.

Sitemizden en iyi şekilde faydalanmanız için çerezler kullanılmaktadır.